„Kto pragnie posiadać Mnie, powinien naśladować Moje życie w pokorze i miłości” (św. Brygida, „Objawienia”).
Każdego roku, 23 lipca, Kościół wspomina św. Brygidę Szwedzką – jedną z najwybitniejszych kobiet średniowiecznej Europy. Była żoną, matką ośmiorga dzieci, wdową, mistyczką, założycielką zakonu oraz doradczynią papieży i władców. Jej życie pokazuje, że świętość nie jest oderwana od codzienności. Rodzi się tam, gdzie człowiek z ufnością odpowiada na Boże wezwanie.
Żona i matka
Brygida Birgersdotter urodziła się około 1303 roku w Finsta w Szwecji, w rodzinie należącej do najwyższej warstwy ówczesnego społeczeństwa. Jej ojciec był namiestnikiem królewskim, a matka słynęła z głębokiej pobożności. Już jako dziecko Brygida wyróżniała się umiłowaniem modlitwy. Tradycja przekazuje, że od najmłodszych lat doświadczała szczególnych łask duchowych. W wieku trzynastu lat poślubiła Ulfa Gudmarssona. Ich małżeństwo trwało blisko trzydzieści lat i było przykładem wzajemnej miłości, odpowiedzialności oraz wspólnej troski o rozwój duchowy rodziny. Doczekali się ośmiorga dzieci. Najbardziej znana z nich, św. Katarzyna Szwedzka, kontynuowała dzieło swojej matki. Sama Brygida udowodniła, że życie rodzinne może prowadzić do świętości. Dbała o wychowanie dzieci, prowadzenie domu, ale równocześnie angażowała się w pomoc ubogim, chorym i opuszczonym. W jej domu nigdy nie brakowało miejsca dla potrzebujących.
„Objawienia” czyli o miłości Chrystusa
Po wspólnej pielgrzymce do Santiago de Compostela małżonkowie postanowili prowadzić życie bardziej skupione na Bogu. Wkrótce Ulf zachorował i zmarł w 1344 roku. Śmierć męża stała się dla Brygidy momentem przełomowym. Zamiast zamknąć się w bólu, całkowicie zawierzyła swoje życie Chrystusowi. Zamieszkała w pobliżu klasztoru cystersów w Alvastrze i rozpoczęła nowy etap życia – pełen modlitwy, pokuty oraz dzieł miłosierdzia. To właśnie wtedy otrzymała liczne objawienia mistyczne. Polecono jej spisywać wszystko, co usłyszy i zobaczy. Powstało monumentalne dzieło Revelationes („Objawienia”), przetłumaczone później na wiele języków Europy. Centralnym punktem jej duchowości była męka Jezusa Chrystusa. Brygida wielokrotnie podkreślała, że człowiek najlepiej poznaje miłość Boga, rozważając krzyż. W jednym z objawień Chrystus mówi do niej: „Patrz na Moją miłość. Dla ciebie przyjąłem cierpienie, abyś ty mogła otrzymać życie”. Dla Brygidy krzyż nie był znakiem porażki, ale największym objawieniem Bożej miłości. Chrystus objawia swoją miłość właśnie w swojej męce. Rozważając cierpienie Zbawiciela, Brygida pisała: „Patrz na Moją miłość, która była tak wielka, że oddałem za ciebie wszystko”. Słowa te streszczają jej duchowość. Chrześcijanin nie powinien zatrzymywać się jedynie na podziwie dla krzyża, ale odpowiadać na Bożą miłość własnym życiem – przebaczeniem, służbą i wiernością.
Odważny głos sumienia Europy
Żyła w czasach wielkich napięć politycznych i religijnych. Papieże przebywali wówczas w Awinionie, a Europa była rozdarta konfliktami między władcami. Brygida nie pozostawała obojętna. Pisała listy do papieży, cesarzy i królów. Upominała ich, aby sprawowali władzę sprawiedliwie, troszczyli się o ubogich i szukali pokoju zamiast wojny. Najbardziej znane są jej apele do papieży o powrót z Awinionu do Rzymu. Wierzyła, że jedność Kościoła jest warunkiem odnowy duchowej całej Europy. Choć była kobietą żyjącą w XIV wieku, jej głos był słyszany i szanowany. Nie wynikało to z pozycji społecznej, ale z autorytetu świętości.
Założycielka zakonu
Jednym z najtrwalszych owoców jej życia było założenie Zakonu Najświętszego Zbawiciela, zwanego zakonem brygidek. Nowa wspólnota miała być miejscem modlitwy za Kościół, papieża i cały świat. Szczególną rolę odgrywały w niej codzienna Eucharystia, liturgia godzin, rozważanie Męki Pańskiej, nabożeństwo do Najświętszej Maryi Panny i modlitwa za jedność chrześcijan. Pierwszy klasztor powstał w Vadstenie w Szwecji. Szybko stał się jednym z najważniejszych ośrodków duchowych średniowiecznej Europy.
Święta Brygida w Polsce
Duchowość brygidiańska bardzo wcześnie dotarła również do Polski. Już w XIV wieku powstały klasztory brygidek, z których największą sławę zdobył klasztor w Gdańsku. Siostry prowadziły życie kontemplacyjne, ale również zajmowały się edukacją dziewcząt, przepisywaniem ksiąg, haftem liturgicznym oraz pomocą ubogim. Do dziś w Polsce istnieją wspólnoty nawiązujące do duchowości św. Brygidy. Jej przykład inspiruje zarówno osoby konsekrowane, jak i świeckich.
Patronka Europy
1 października 1999 roku papież Jan Paweł II ogłosił Brygidę współpatronką Europy obok św. Katarzyny ze Sieny i św. Teresy Benedykty od Krzyża (Edyty Stein). W Liście apostolskim Spes aedificandi papież napisał: „Brygida całym swoim życiem świadczyła o Chrystusie i niestrudzenie działała dla jedności Kościoła oraz pokoju między narodami”. Jan Paweł II widział w niej kobietę, która potrafiła łączyć głęboką kontemplację z odpowiedzialnością za losy świata. Pokazała, że modlitwa nie oddziela od rzeczywistości, lecz uzdalnia do jej przemiany.
Piętnaście modlitw św. Brygidy
Z osobą św. Brygidy wiąże się nabożeństwo znane jako „Piętnaście modlitw św. Brygidy”. Są to rozważania Męki Pańskiej, które przez wieki zyskały ogromną popularność w Kościele. Ich głównym celem jest prowadzenie wiernych do głębszej miłości Chrystusa Ukrzyżowanego i wdzięczności za dzieło odkupienia. Wokół tych modlitw narosły także różne prywatne obietnice przypisywane objawieniom św. Brygidy. Kościół zachęca, aby podchodzić do nich z roztropnością. Istotą nabożeństwa nie są nadzwyczajne obietnice, lecz rozważanie męki Chrystusa, nawrócenie serca i wzrost w wierze.
Czego uczy nas św. Brygida?
W życiu św. Brygidy szczególnie porusza to, że przeszła niemal wszystkie drogi ludzkiego życia. Była córką, żoną, matką, wdową, pątniczką, mistyczką i założycielką zakonu. Każdy etap przeżywała jako odpowiedź na Boże powołanie. Dzięki temu pozostaje bliska zarówno rodzinom, osobom konsekrowanym, jak i wszystkim świeckim. Uczy nas, że świętość jest możliwa w życiu rodzinnym, że modlitwa powinna prowadzić do konkretnych czynów miłości, że chrześcijanin nie może milczeć wobec niesprawiedliwości, że prawdziwy pokój zaczyna się od pojednania z Bogiem i że Europa potrzebuje nie tylko rozwoju gospodarczego, ale przede wszystkim odnowy duchowej. Jej przykład przypomina też, że świętość nie polega na czynieniu rzeczy niezwykłych, ale na niezwykłej miłości okazywanej w zwyczajnych obowiązkach. Modlitwa, uczciwa praca, troska o rodzinę, pomoc potrzebującym i odwaga świadczenia o Chrystusie tworzą drogę, którą może podążać każdy.
Święta Brygido Szwedzka, patronko Europy, naucz nas słuchać Boga, odważnie świadczyć o Ewangelii i budować pokój tam, gdzie żyjemy. Módl się za nami. Amen.