Wielki Piątek jest dniem męki i śmierci Jezusa Chrystusa – dniem szczególnej ciszy, skupienia i modlitwy. Kościół nie sprawuje w tym dniu Eucharystii. Gromadzi się natomiast na liturgii Męki Pańskiej, aby rozważać tajemnicę krzyża – największego znaku miłości Boga do człowieka. To dzień, w którym spełniają się słowa Chrystusa wypowiedziane podczas ostatniej wieczerzy: „To jest Ciało moje za was wydane”. Krzyż nie jest znakiem porażki, lecz zwycięstwa miłości nad grzechem i śmiercią.
Krzyż jest centrum tajemnicy zbawienia. Wydarzenia Wielkiego Piątku prowadzą nas na Golgotę. Jezus zostaje skazany, wyszydzony, ukoronowany cierniem i przybity do krzyża. Umiera jako niewinny Baranek, który bierze na siebie grzech świata. Spełniają się zapowiedzi proroków Starego Testamentu, szczególnie słowa proroka Izajasza o cierpiącym Słudze Pańskim: „On był przebity za nasze grzechy, zdruzgotany za nasze winy”. Śmierć Chrystusa nie jest przypadkiem ani tragicznym zakończeniem Jego misji. Jest świadomą ofiarą złożoną z miłości do człowieka. Jezus oddaje życie dobrowolnie, aby przywrócić ludziom utraconą jedność z Bogiem. Krzyż staje się więc drzewem życia.
Centralnym wydarzeniem Wielkiego Piątku jest Liturgia Męki Pańskiej sprawowana w godzinach popołudniowych i będąca adoracją tajemnicy krzyża. Składa się ona z trzech głównych części: liturgii słowa, adoracji krzyża oraz Komunii Świętej. Liturgia rozpoczyna się w ciszy. Kapłan pada na twarz przed ołtarzem. Ten gest wyraża uniżenie człowieka wobec tajemnicy cierpienia i śmierci Chrystusa oraz żal za grzechy całego świata. Podczas liturgii słowa odczytywany jest (lub odśpiewywany) opis Męki Pańskiej według św. Jana. Ukazuje on Jezusa jako Króla, który dobrowolnie oddaje życie za swój lud. Następnie Kościół modli się w uroczystej modlitwie powszechnej za cały świat: za Kościół, papieża, duchowieństwo, wiernych, katechumenów, niewierzących, rządzących oraz wszystkich cierpiących. Jest to znak, że ofiara Chrystusa obejmuje wszystkich ludzi. Szczególnym momentem liturgii jest adoracja krzyża jako znaku zwycięskiej miłości. Wierni podchodzą, aby oddać cześć znakowi naszego zbawienia. Kościół śpiewa: „Oto drzewo krzyża, na którym zawisło zbawienie świata”.
Krzyż, który był narzędziem hańby i cierpienia, stał się znakiem nadziei. Chrześcijanin nie zatrzymuje się na cierpieniu – patrzy na krzyż w świetle zmartwychwstania. Oddając cześć krzyżowi, wierni wyznają swoją wiarę w miłość Boga silniejszą niż grzech. Choć w Wielki Piątek nie sprawuje się Mszy Świętej, wierni przyjmują Komunię Świętą z darów konsekrowanych w Wielki Czwartek. Jest to znak jedności wydarzeń Wieczernika i Golgoty. Eucharystia przypomina, że ofiara Chrystusa nie należy tylko do przeszłości – jest obecna w życiu Kościoła.
Cisza Wielkiego Piątku – modlitwa całego Kościoła
W Wielki Piątek milkną dzwony i instrumenty muzyczne. Ołtarz pozostaje obnażony. Tabernakulum jest puste. Kościół trwa w ciszy przy Chrystusie ukrzyżowanym. Wierni uczestniczą w nabożeństwach drogi krzyżowej i gorzkich żali. To szczególny dzień postu ścisłego i wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych. Post pomaga głębiej przeżyć tajemnicę ofiary Chrystusa i wyraża duchową solidarność z cierpiącym Zbawicielem.
Grób Pański – znak oczekiwania i nadziei
Na zakończenie liturgii Najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do Grobu Pańskiego. Nie jest to jednak znak końca. Kościół trwa na modlitwie w oczekiwaniu na poranek zmartwychwstania. Wielki Piątek uczy nas, że droga chrześcijanina prowadzi przez krzyż do życia. Uczy także, że w każdym ludzkim cierpieniu obecny jest Chrystus, który pierwszy przeszedł drogę bólu i śmierci, aby otworzyć człowiekowi drogę nadziei.
Niech modlitwa przy krzyżu Chrystusa pomoże nam odkryć na nowo prawdę, że jesteśmy umiłowani miłością aż do końca.
W średzkiej Bazylice Mniejszej w noc z Wielkiego Czwartku na Wielki Piątek trwamy przy Panu Jezusie podczas całonocnej adoracji aż do godziny 7.00.
O godz. 4.00 rozpoczyna się droga krzyżowa ulicami miasta z Bazyliki do Kościoła pw. św. Józefa.
Po południu – o godz. 18.00 – rozpocznie się droga krzyżowa w kościele.
Liturgia Męki Pańskiej rozpocznie się o godz. 19.00.
Po zakończeniu liturgii adoracja Pana Jezusa w Grobie Pańskim potrwa do godz. 22.30.